Het huidige Nederlandse en Belgische mergelland is tot stand gekomen in het
Boven-Krijt, in het geologisch tijdsperk genaamd Maastrichtien tussen 71 en
65,4 miljoen jaren geleden. Wat nu heuvel- en kalkgrasland is, was toen een
tropische zee met talloze kleine eilanden.
De huidige mergel, een zachte kalksteen, is gevormd door de afzetting van
kalkskeletjes van de foraminifera, eencellige krijtdiertjes, en de nog kleinere
kalkwiertjes op de zeebodem. Grote delen van deze zeebodem waren begroeid met
zeegrassen. Vooral de zeelelies en de kokerwormen, waarvan men de afdrukken in
het gesteente terugvindt, tonen dat deze mergellagen gevormd werden in ondiep
en helder zeewater. In het rustige, zuidwestelijke gedeelte van deze Krijtzee
leefden dankzij het tropische klimaat koralen in het ondiepe water.
Behalve de zeegrassen en genoemde foraminiferen leefden er sponzen (de
eenvoudigste meercellige dieren), weekdieren, mosdiertjes, stekelhuidige (zoals
zee-egels) en kreeften.
De vissen leken op de vissen van nu en er leefden imposante zeeschilpadden. De
schrik van de krijtzee waren de meer dan 12 meter lange Mosasauriërs.